Xử lý nước thải chế biến tôm

Nước thải chế biến tôm thay đổi theo sản phẩm và theo giờ sản xuất. Dây chuyền tôm bóc vỏ phát sinh nhiều vụn mô, vỏ và đầu tôm ở khâu sơ chế. Dây chuyền tôm chín có thể bổ sung nước chần, nước làm nguội và dòng vệ sinh cuối ca. Cơ sở có công đoạn ngâm muối hoặc pha nước muối phải theo dõi thêm độ dẫn điện và clorua. Vì vậy, thiết kế hệ thống bắt đầu bằng việc xác định từng nguồn thải, tải lượng theo ca và khả năng tách riêng các dòng gây sốc cho vi sinh.

Nước thải chế biến tôm phát sinh ở đâu?

Ở khu tiếp nhận, nước đá tan và nước rửa sọt có thể mang theo cặn và chất hữu cơ bám trên nguyên liệu. Tại khu bóc vỏ, rút chỉ và cắt sửa, vụn thịt cùng mảnh vỏ lọt qua khe thoát sàn nếu lưới chắn không phù hợp. Khu phân cỡ và rửa thành phẩm thường tạo dòng có lưu lượng đáng kể, nhưng nồng độ thay đổi theo cách vận hành vòi rửa. Dòng xả của thiết bị chần, nếu có, cần ghi nhận cả nhiệt độ và thời điểm xả.

Cuối ca, nước vệ sinh sàn và thiết bị có thể dồn về trạm trong một khoảng ngắn. Khi cơ sở thay loại chất tẩy hoặc tăng tần suất vệ sinh, pH và tính chất của dòng thải có thể thay đổi dù công suất sản xuất giữ nguyên. Bộ phận sản xuất nên ghi giờ vệ sinh và thông báo trước khi xả những mẻ đặc biệt. Việc đối chiếu nhật ký này với dữ liệu của trạm giúp tìm nguyên nhân khi nước đầu vào đổi màu, nổi bọt hoặc làm vi sinh suy giảm.

Khảo sát đầu vào theo ca sản xuất

Cần lập sơ đồ các điểm thoát nước và kiểm tra thực tế đường ống trước khi chọn vị trí lấy mẫu. Ghi riêng nước mưa, nước thải sinh hoạt, nước từ khu lạnh và dòng công nghệ. Nếu một tuyến thoát nước được bổ sung sau khi nhà máy mở rộng, bản vẽ cũ có thể chưa thể hiện đúng điểm đấu nối. Kiểm tra tại chỗ giúp tránh tính nhầm dòng sạch vào công suất xử lý hoặc bỏ sót một nhánh xả tập trung.

Đo lưu lượng theo giờ trong các ca đại diện, gồm thời điểm sản xuất bình thường, cao điểm và vệ sinh. Kết hợp mẫu đại diện cho cả ca với mẫu riêng tại lúc xả mẻ để nhận diện các đỉnh ngắn. Nhóm chỉ tiêu khảo sát thường gồm pH, nhiệt độ, COD, BOD, chất rắn lơ lửng, dầu mỡ, amoni, tổng nitơ, tổng phospho và độ dẫn điện. Có thể bổ sung clorua hoặc kiểm tra dư lượng chất sát khuẩn nếu nhật ký sử dụng hóa chất cho thấy có khả năng ảnh hưởng đến công đoạn sinh học.

Quy đổi kết quả thành tải lượng theo ngày và theo ca để đánh giá đúng mức độ dao động. Chẳng hạn, dòng 100 m³/ngày với COD 1.000 mg/L mang khoảng 100 kg COD/ngày. Đây là ví dụ tính toán. Nếu ca vệ sinh xả một mẻ đậm đặc trong thời gian ngắn, giá trị trung bình theo ngày vẫn có thể che khuất tải trọng tức thời lên bơm, tuyển nổi hoặc bể sinh học. Thiết kế cần xét đồng thời lưu lượng cực đại, tải lượng đại diện và kịch bản xả bất thường.

Giảm tải trước khi nước vào trạm

Thu gom đầu, vỏ và vụn tôm vào thùng riêng ngay tại bàn sơ chế. Dọn phần rắn bằng phương pháp khô trước khi xịt rửa sàn, sau đó vệ sinh theo quy trình an toàn thực phẩm của nhà máy. Ở mương thu, lắp lưới hoặc thiết bị tách rác có thể tháo vệ sinh và bố trí đường vận chuyển rác thuận tiện. Tần suất lấy rác cần bám theo lượng sản xuất để hạn chế phân hủy, phát mùi và làm nghẹt tuyến thu gom.

Nếu có nước muối đậm đặc hoặc nước vệ sinh có pH bất thường, xem xét tuyến thu và bồn lưu riêng để kiểm soát thời điểm chuyển vào hệ thống, hoặc xác định phương án quản lý phù hợp với đặc tính của dòng. Độ dẫn điện có thể dùng để cảnh báo biến động nhanh khi đã có dữ liệu đối chiếu với mẫu thực tế. Tuyển nổi và xử lý sinh học thông thường chủ yếu giải quyết cặn, dầu mỡ và các chất có thể phân hủy. Muối hòa tan cần được quản lý từ nguồn hoặc đánh giá bằng phương án tách muối riêng nếu mục tiêu đầu ra yêu cầu.

Dây chuyền xử lý có thể bố trí như thế nào?

Một phương án khảo sát gồm thu gom và tách rác, điều hòa, tuyển nổi nếu cần, xử lý sinh học, tách bùn và hoàn thiện nước đầu ra. Thứ tự và cấu hình từng công đoạn phụ thuộc mẫu nước, mặt bằng, đường xả và khả năng vận hành. Doanh nghiệp có thể tham khảo các hạng mục trong dịch vụ xử lý nước thải công nghiệp của Việt Water khi lập phạm vi khảo sát hoặc cải tạo.

Tách rác và điều hòa

Chọn khe chắn dựa trên kích thước mảnh vỏ, lưu lượng cao điểm và tần suất vệ sinh. Bố trí bơm phù hợp với chất rắn còn lại sau tách rác. Bể điều hòa tiếp nhận nước theo giờ và cấp đều sang công đoạn sau. Dung tích hữu dụng cần tính theo biểu đồ chênh lệch giữa lưu lượng vào và ra, đồng thời xét thể tích dự phòng cho mẻ vệ sinh. Bố trí khuấy phù hợp, đo mực nước và có cảnh báo mức cao để tổ vận hành kịp xử lý khi lưu lượng dồn về.

Tuyển nổi và kiểm soát lượng hóa chất

Khi nước thải có nhiều cặn nhẹ, dầu mỡ hoặc chất keo khó tách bằng lắng, có thể thử tuyển nổi khí hòa tan, thường gọi là DAF. Bọt khí nhỏ bám vào bông cặn và đưa chúng lên mặt nước để gạt bỏ. Thử nghiệm trên mẫu đại diện giúp chọn pH và liều keo tụ, tạo bông phù hợp trước khi đưa vào vận hành. Theo dõi nước sau tuyển nổi, lượng váng và mức tiêu hao hóa chất theo ca. Khi nước sau tuyển nổi đục hơn, kiểm tra đồng thời chất lượng bông, áp suất dòng tuần hoàn và cơ cấu gạt váng.

Xử lý chất hữu cơ và nitơ

Công đoạn sinh học tiếp nhận phần hữu cơ hòa tan còn lại. Phương án thiếu khí và hiếu khí có thể được xem xét khi cần kiểm soát nitơ. Bể hiếu khí cần được cấp oxy phù hợp để xử lý hữu cơ và chuyển hóa amoni. Công đoạn thiếu khí cần dòng tuần hoàn giàu nitrat và nguồn carbon phù hợp. Nếu tải hữu cơ cao và ổn định, có thể đánh giá tiền xử lý kỵ khí cùng với điều kiện kiểm soát khí, mùi và biến động độ mặn. Hiệu quả của từng phương án cần được xác định từ mẫu và điều kiện thực tế của nhà máy.

Ở nơi hạn chế mặt bằng hoặc cần chất lượng nước sau tách bùn ổn định, có thể cân nhắc công nghệ màng. Mảnh vỏ, dầu mỡ và cặn mịn cần được kiểm soát trước khi nước đến cụm màng. Chi phí điện, vệ sinh và thay màng phải được đưa vào phương án vận hành. Bài màng MBR cho nước thải thủy sản trình bày thêm về ứng dụng này.

Giám sát vận hành và chuẩn bị bàn giao

Ghi hằng ca lưu lượng, pH, độ dẫn điện đầu vào, chỉ số oxy hòa tan ở bể hiếu khí và tình trạng bùn. Khi amoni đầu ra tăng, kiểm tra theo thứ tự từ sự kiện ở dây chuyền sản xuất đến điều kiện của bể sinh học. Các yếu tố cần xem gồm mẻ xả nước muối hoặc chất vệ sinh, tình trạng cấp khí, pH, độ kiềm và lượng bùn duy trì. Theo dõi diễn biến qua nhiều ca giúp phân biệt lỗi đo, biến động đầu vào và suy giảm sinh học kéo dài.

Váng tuyển nổi, rác tách đầu nguồn và bùn sinh học nên được ghi nhận riêng. Chúng có độ ẩm và khả năng phát mùi khác nhau, dẫn đến yêu cầu lưu chứa và tách nước khác nhau. Kiểm tra tuyến nước tách bùn hồi về đầu hệ thống để tránh dồn thêm tải đúng giờ cao điểm. Với nhà máy đã có trạm vận hành, có thể đưa các hạng mục trong kế hoạch bảo trì hệ thống nước thải nhà máy chế biến thủy sản vào lịch kiểm tra định kỳ.

Khi chuẩn bị đầu tư hoặc nâng công suất, doanh nghiệp nên tập hợp sơ đồ thoát nước, lịch vệ sinh, nhật ký sử dụng nước và kết quả phân tích theo từng ca. Hồ sơ khảo sát cần ghi rõ điểm tiếp nhận hoặc xả thải và các yêu cầu đầu ra áp dụng cho cơ sở. Nếu cải tạo trạm hiện hữu, bổ sung dữ liệu về thể tích bể, tình trạng máy thổi khí, năng lực cấp hóa chất và khoảng thời gian có thể dừng thiết bị. Những thông tin này giúp so sánh phương án sửa từng cụm với phương án xây bổ sung mà vẫn bảo đảm kế hoạch sản xuất.

Tham khảo kỹ thuật: Hướng dẫn môi trường, sức khỏe và an toàn cho ngành chế biến thủy sản của IFC.

Liên hệ khảo sát hệ thống xử lý nước thải chế biến tôm

Gửi cho Việt Water thông tin về sản phẩm, công suất theo ca, lượng nước sử dụng và các kết quả phân tích hiện có để trao đổi về phạm vi khảo sát và phương án xử lý phù hợp.

CÔNG TY CỔ PHẦN VIỆT WATER
Địa chỉ: 345 Phạm Văn Bạch, Phường Tân Bình, Tp. Hồ Chí Minh
VPĐD: Bàn Thạch 1, Xã Sao Vàng, Tỉnh Thanh Hoá, Việt Nam
Xưởng chế tạo: Đường Thạnh Xuân 52, Phường Thạnh Xuân, TP.HCM
TaxCode: 0312931928
Điện thoại: 028.6272.4888 - 0904.506.065
Email: Info@vietwaterjsc.com