Xử lý nước thải chế biến cá

Xử lý nước thải chế biến cá cần bắt đầu từ công đoạn tạo ra tải ô nhiễm lớn nhất. Với cá phi lê đông lạnh, nước rửa nguyên liệu và bán thành phẩm thường chiếm phần đáng kể trong lưu lượng, trong khi dịch cá, máu, mỡ và vụn thịt từ sơ chế có thể chi phối tải hữu cơ. Nhà máy sản xuất nhiều quy cách còn có các đợt xả khác nhau khi đổi sản phẩm và vệ sinh cuối ca. Một hệ thống được chọn dựa trên số mét khối mỗi ngày cần được kiểm tra thêm về khả năng tiếp nhận đỉnh tải hữu cơ, cặn và dầu mỡ.

Nhận diện từng dòng thải trong xưởng cá phi lê

Nước xả tại khu tiếp nhận có thể mang bùn, chất bám ngoài da và dịch rỉ từ nguyên liệu. Công đoạn đánh vảy, cắt đầu, bỏ nội tạng và phi lê đưa thêm vảy, xương, da, mô vụn và máu vào mương nếu không thu gom riêng. Nước rửa bàn cắt thường có thành phần khác với nước rửa thành phẩm. Khi dùng chung tuyến thu, việc đặt điểm lấy mẫu trước chỗ hòa dòng giúp xác định khu vực cần ưu tiên cải thiện.

Ở nhà máy chế biến cá béo, cần quan sát cả dầu nổi và dầu phân tán trong nước. Nước nóng, hóa chất vệ sinh và lực khuấy có thể làm dầu mỡ phân tán thành giọt nhỏ, khó thu hồi bằng bể tách trọng lực đơn giản. Trường hợp có công đoạn ướp muối, theo dõi riêng dòng nước muối xả mẻ. Độ dẫn điện tăng nhanh có thể là dấu hiệu dòng muối đã đi vào tuyến thu gom, nhưng cần đối chiếu lịch sản xuất và kết quả phân tích clorua trước khi kết luận.

Khảo sát tải lượng theo giờ và theo sản phẩm

Lập cân bằng nước theo khu vực với dữ liệu đồng hồ, thời gian vận hành và lượng nguyên liệu qua từng công đoạn. Đo lưu lượng ở các ca đại diện và ghi lại thời điểm nước vệ sinh hoặc nước xả mẻ đi vào hố gom. Cùng một công suất theo ngày, nhà máy chạy dồn trong một ca có thể cần năng lực điều hòa và bơm khác với nhà máy vận hành đều trong nhiều ca. Khi so sánh dữ liệu, cần ghi rõ cơ sở tính là tấn nguyên liệu hay tấn thành phẩm.

Phân tích pH, nhiệt độ, COD, BOD, chất rắn lơ lửng, dầu mỡ, amoni và tổng nitơ. Bổ sung chỉ tiêu theo phụ gia, nước cấp và yêu cầu tại điểm tiếp nhận. Nên kết hợp mẫu đại diện toàn ca với mẫu lấy riêng tại các thời điểm khác thường. Chẳng hạn, kết quả trung bình có thể phù hợp để ước lượng tổng tải ngày, còn mẫu tại lúc rửa dây chuyền cho biết nước thải có thể thay đổi nhanh đến đâu. Để so sánh hiệu quả của từng công đoạn, cần lấy mẫu đầu vào và đầu ra có xét thời gian nước đi qua thiết bị.

Với COD, nhân lưu lượng tính bằng mét khối với nồng độ tính bằng miligam trên lít rồi chia 1.000 sẽ cho khối lượng tính bằng kilôgam trong khoảng thời gian tương ứng. Khi lưu lượng và nồng độ cùng tăng trong một khoảng ngắn, tải vào có thể tăng mạnh hơn mức suy ra từ hai giá trị trung bình riêng lẻ. Tính theo từng khung giờ sẽ giúp đánh giá chính xác hơn nhu cầu chứa đệm và cách cấp nước sang công đoạn sau.

Tách phụ phẩm trước khi rửa sàn

Bố trí thùng thu đầu cá, xương, da và nội tạng gần điểm phát sinh để nhân viên có thể thu gom ngay trong lúc sản xuất. Phụ phẩm lưu lại trên sàn hoặc trong lưới chắn càng lâu càng dễ phân hủy và làm tăng tải hữu cơ hòa tan. Lập lịch chuyển thùng theo lượng nguyên liệu, bố trí khu lưu chứa phù hợp và theo dõi tình trạng rò rỉ. Khi đổi quy cách phi lê, kiểm tra lại lượng vụn đi vào mương vì tỷ lệ phần cắt bỏ có thể thay đổi.

Thiết bị tách rác cần phù hợp với vảy cá, xơ và mảnh mô có xu hướng bám lên bề mặt sàng. Có thể dùng cấp chắn thô để bảo vệ bơm và cấp tách tinh để giảm cặn vào bể điều hòa. Bố trí điểm vệ sinh thiết bị an toàn và kiểm tra đường thoát nước rửa sàng. Việc lắp khe nhỏ hơn có thể thu thêm cặn, đồng thời làm tăng nhu cầu vệ sinh và nguy cơ tràn nếu sàng thiếu công suất tại giờ cao điểm.

Chọn công đoạn xử lý cho dòng thải cá phi lê

Điều hòa và tách dầu mỡ

Bể điều hòa cấp nước ổn định cho cụm xử lý sau và tiếp nhận chênh lệch giữa lưu lượng vào và lưu lượng bơm đi. Để chọn dung tích hữu dụng, cần dùng chuỗi lưu lượng theo giờ và kịch bản xả vệ sinh thực tế. Khuấy phù hợp giúp hạn chế lắng và phân lớp. Cảm biến mức cao, bơm dự phòng và tuyến xử lý khi mất điện cần được tính ngay từ thiết kế để tránh tràn hố gom trong ca sản xuất.

Tuyển nổi khí hòa tan có thể phù hợp khi lượng cặn nhẹ và dầu mỡ còn cao sau tách rác. Thử nghiệm trên các mẫu có đặc tính khác nhau giúp chọn liều hóa chất và pH theo từng nhóm tải. Khi đánh giá tuyển nổi, theo dõi đồng thời dầu mỡ, chất rắn, độ đục và lượng váng. Chi phí vận hành bao gồm hóa chất, điện cho cụm tuần hoàn và xử lý váng. Một ví dụ về bố trí dây chuyền ở quy mô nhà máy có trong bài hệ thống xử lý nước thải nhà máy cá tra đông lạnh.

Sinh học, tách bùn và hoàn thiện nước đầu ra

Phần chất hữu cơ hòa tan sau tiền xử lý thường được xử lý bằng công đoạn sinh học. Có thể xem xét kỵ khí khi tải hữu cơ phù hợp và nguồn thải đủ ổn định. Khi cần kiểm soát nitơ, bố trí các vùng hiếu khí và thiếu khí theo kết quả đánh giá về nguồn carbon, độ kiềm, oxy và khả năng tuần hoàn. Xác định ảnh hưởng của độ mặn, nhiệt độ và hóa chất vệ sinh trước khi chốt điều kiện nuôi vi sinh hoặc kế hoạch khởi động.

Sau sinh học, bể lắng hoặc cụm màng giúp tách bùn khỏi dòng nước. Công nghệ màng cần kiểm soát dầu mỡ và cặn đầu vào, đồng thời có kế hoạch vệ sinh và quản lý nước rửa màng. Có thể tham khảo bài ứng dụng màng MBR cho nước thải thủy sản khi so sánh phương án trong điều kiện hạn chế mặt bằng. Lọc hoàn thiện và khử trùng được lựa chọn theo mục đích sử dụng, điểm xả và yêu cầu đầu ra của cơ sở.

Theo dõi trạm xử lý trong ca sản xuất

Nhật ký nên ghi sản lượng cá, thời điểm đổi sản phẩm, lịch vệ sinh, lưu lượng vào trạm, pH, độ dẫn điện và tình trạng thiết bị chính. Khi dầu xuất hiện sau tuyển nổi, kiểm tra tình trạng bông cặn, cấp khí và gạt váng, sau đó đối chiếu với chủng loại cá và hóa chất vệ sinh của ca. Khi amoni đầu ra tăng, xem lại dữ liệu về oxy hòa tan, độ kiềm, lượng bùn duy trì và các mẻ xả có thể ảnh hưởng đến vi sinh. Ghi sự cố theo thời gian giúp tránh thay nhiều thông số vận hành cùng lúc và khó xác định nguyên nhân.

Quản lý riêng rác thô, váng tuyển nổi và bùn sinh học để nhận biết nguồn phát sinh tăng bất thường. Nước tách từ quá trình ép bùn cần được tính vào cân bằng tải nếu hồi về đầu hệ thống. Với trạm đang hoạt động, kiểm tra khả năng dừng từng cụm, thiết bị dự phòng và tình trạng đường ống trước khi lên kế hoạch cải tạo. Danh mục công việc có thể đối chiếu với bài bảo trì hệ thống nước thải nhà máy chế biến thủy sản.

Tham khảo kỹ thuật: Hướng dẫn IFC cho ngành chế biến thủy sản.

Liên hệ khảo sát hệ thống xử lý nước thải chế biến cá

Khi liên hệ Việt Water, doanh nghiệp có thể gửi sơ đồ mặt bằng, sản lượng từng quy cách cá, giờ vận hành, kết quả phân tích nước thải và yêu cầu đầu ra tại điểm tiếp nhận. Với dự án cải tạo, bổ sung thông tin về dung tích bể và lịch bảo trì gần nhất để xác định phạm vi khảo sát.

CÔNG TY CỔ PHẦN VIỆT WATER
Địa chỉ: 345 Phạm Văn Bạch, Phường Tân Bình, Tp. Hồ Chí Minh
VPĐD: Bàn Thạch 1, Xã Sao Vàng, Tỉnh Thanh Hoá, Việt Nam
Xưởng chế tạo: Đường Thạnh Xuân 52, Phường Thạnh Xuân, TP.HCM
TaxCode: 0312931928
Điện thoại: 028.6272.4888 - 0904.506.065
Email: Info@vietwaterjsc.com